S4 vs Ostaryna: co wybrać i dla kogo

Andaryna (S4) i Ostaryna są często reklamowane jako „łagodne” warianty na pierwsze zetknięcie z farmakologią sportową. Redakcja uważa tę logikę za błędną i wyjaśnia, dlaczego na pytanie „co wybrać” dla większości ludzi odpowiedź brzmi „żadnego z nich”, a także co warto wiedzieć tym, którzy mimo wszystko rozważają ryzyko.

Skąd bierze się mit o „łagodnym starcie”

W marketingu SARM utrwalił się obraz „bezpiecznego kroku przed sterydami”. Ostarynę nazywa się najłagodniejszą, andarynę — środkiem „na rzeźbę”. Oba opisy mają niewiele wspólnego z nauką: pochodzą z forów i stron sprzedawców, a nie z badań klinicznych.

W rzeczywistości obie substancje są agonistami receptora androgenowego i, jak wykazały badania enobosarmu, hamują własne wytwarzanie testosteronu oraz obniżają poziom „dobrego” cholesterolu. Innymi słowy „łagodność” to pojęcie względne i zależy od dawki, czasu stosowania oraz cech indywidualnych.

Kolejnym elementem mitu jest postać doustna. Ludziom psychologicznie łatwiej połknąć kapsułkę niż zrobić zastrzyk, co stwarza złudzenie mniejszego ryzyka. Droga podania nie decyduje jednak o bezpieczeństwie: leki doustne przechodzą przez wątrobę, a to właśnie z SARM wiąże się przypadki polekowego uszkodzenia wątroby.

Wreszcie „łagodny start” często okazuje się nie ostatnim, lecz pierwszym ogniwem w łańcuchu. Dlatego redakcja proponuje traktować wybór między S4 a Ostaryną jako decyzję o tym, czy w ogóle wchodzić w sferę niezarejestrowanych substancji hormonalnych.

Porównanie według kryteriów ryzyka

Jeśli mimo wszystko porównywać obie substancje, warto robić to nie według „efektu na rzeźbę”, lecz według tego, jak dobrze poznane są ich ryzyka. W tym sensie Ostaryna ma przewagę tylko taką, że opublikowano o niej więcej danych — w tym również o działaniach niepożądanych.

W przypadku andaryny dostępne są głównie badania na szczurach, a u ludzi — zgłoszenia użytkowników o zaburzeniach widzenia (żółtawy odcień, pogorszenie widzenia nocnego). Nie ma badań kontrolowanych, które potwierdziłyby lub obaliły ten efekt i określiły jego odwracalność.

Jak widać z tabeli, żadne kryterium nie czyni żadnej z substancji „bezpieczną”. Różnica polega jedynie na stopniu niepewności.

Należy też uwzględnić, że jakikolwiek efekt na mięśnie uzyskany podczas stosowania SARM częściowo zanika po zaprzestaniu przyjmowania, podczas gdy odbudowa układu hormonalnego może trwać tygodnie lub miesiące.

Komu zdecydowanie nie warto

Istnieją kategorie osób, u których ryzyko obu substancji wyraźnie przewyższa jakąkolwiek domniemaną korzyść. Redakcja wyróżnia je osobno, ponieważ to właśnie te grupy najczęściej stają się celem reklamy „łagodnych SARM”.

• Sportowcy podlegający kontroli antydopingowej— obie substancje są zakazane stale.
• Kobiety— ryzyko wirylizacji (obniżenie barwy głosu, owłosienie twarzy), część zmian jest nieodwracalna.
• Osoby poniżej 25. roku życia— układ hormonalny i tkanka kostna wciąż dojrzewają.
• Osoby z zaburzeniami widzenia, chorobami wątroby lub dyslipidemią.
• Mężczyźni planujący ojcostwo— hamowanie spermatogenezy.

Osobno warto wspomnieć o osobach z lękiem o wygląd lub oznakami dysmorfii mięśniowej. U nich problem często nie leży w sferze mięśni i żadna substancja go nie rozwiąże; tutaj bardziej odpowiednia jest konsultacja ze specjalistą.

Dla pozostałych dorosłych czytelników redakcja formułuje prostą zasadę: jeśli nie jesteś gotów regularnie wykonywać badań i omawiać ich wyników z lekarzem, nie jesteś w stanie nawet ocenić, czy dana substancja wyrządza szkodę.

A jeśli jesteś gotów — warto najpierw omówić z lekarzem, czy nie masz problemu medycznego, który można rozwiązać zarejestrowanymi środkami.

Jakie badania pokazują prawdziwą cenę

Nawet bez przyjmowania jakichkolwiek substancji podstawowe badanie lekarskie jest przydatne każdemu, kto poważnie trenuje. Daje ono punkt odniesienia, z którym można porównywać zmiany. Osobom, które już stosowały SARM, te same badania pomagają ocenić skutki.

Na podstawowy zestaw zwykle składają się lipidogram (cholesterol całkowity, HDL, LDL, trójglicerydy), próby wątrobowe (ALT, AST, bilirubina), testosteron całkowity, LH i FSH oraz morfologia krwi. Interpretować je powinien lekarz z uwzględnieniem treningów: same intensywne obciążenia mogą przejściowo podwyższać niektóre wskaźniki, na przykład AST.

Obniżenie LH i FSH przy niskim testosteronie to typowy obraz zahamowania osi hormonalnej przez androgeny egzogenne. U wielu osób po odstawieniu następuje powrót do normy, ale jego czas jest indywidualny.

Przy jakichkolwiek zmianach widzenia, żółtaczce, ciemnieniu moczu lub wyraźnym osłabieniu należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza i poinformować o wszystkich przyjmowanych substancjach — pomoże to szybciej ustalić przyczynę.

Legalna alternatywa i wnioski redakcji

Na budowę mięśni i poprawę składu ciała skutecznie i w sposób udowodniony działają progresywne treningi siłowe, wystarczająca ilość białka (1,4–2,0 g/kg masy ciała na dobę według stanowiska ISSN) oraz monohydrat kreatyny (3–5 g na dobę). Na „rzeźbę” — umiarkowany deficyt kaloryczny przy zachowaniu wysokiego spożycia białka i obciążeń siłowych. Narzędzia te nie dają błyskawicznych efektów, ale nie odbierają zdrowia.

Porównując S4 i Ostarynę, redakcja dochodzi do wniosku: Ostaryna jest lepiej zbadana, ale ma potwierdzone działania niepożądane; andaryna jest zbadana gorzej i znana ze zgłoszeń o zaburzeniach widzenia. Dla zdrowej osoby bez wskazań medycznych żadna z substancji nie jest racjonalnym wyborem.

Jeśli natomiast przyczyną zainteresowania SARM jest realny problem — utrata mięśni po urazie, związany z wiekiem spadek testosteronu — należy go rozwiązywać z lekarzem, który dysponuje zarejestrowanymi środkami o znanym profilu bezpieczeństwa.

Polecamy również przeczytać nasze materiały „S4 czy Ostaryna: na czym polega różnica”, o monohydracie kreatyny oraz o lipidogramie dla osób trenujących.

Bibliografia

1. Gao W, Reiser PJ, Coss CC, et al. Selective androgen receptor modulator treatment improves muscle strength and body composition and prevents bone loss in orchidectomized rats. Endocrinology. 2005;146(11):4887–4897.
2. Dalton JT, Barnette KG, Bohl CE, et al. The selective androgen receptor modulator GTx-024 (enobosarm) improves lean body mass and physical function in healthy elderly men and postmenopausal women: results of a double-blind, placebo-controlled phase II trial. J Cachexia Sarcopenia Muscle. 2011;2(3):153–161.
3. Van Wagoner RM, Eichner A, Bhasin S, et al. Chemical composition and labeling of substances marketed as selective androgen receptor modulators and sold via the internet. JAMA. 2017;318(20):2004–2010.
4. Solomon ZJ, Mirabal JR, Mazur DJ, et al. Selective androgen receptor modulators: current knowledge and clinical applications. Sex Med Rev. 2019;7(1):84–94.
5. Jäger R, Kerksick CM, Campbell BI, et al. International Society of Sports Nutrition position stand: protein and exercise. J Int Soc Sports Nutr. 2017;14:20.
6. Kreider RB, Kalman DS, Antonio J, et al. International Society of Sports Nutrition position stand: safety and efficacy of creatine supplementation in exercise, sport, and medicine. J Int Soc Sports Nutr. 2017;14:18.
7. World Anti-Doping Agency. The World Anti-Doping Code International Standard: Prohibited List. Montreal: WADA; чинна редакція.